10 տարին 10 օրում

   Քայլերս նորից հաջորդում են իրար աղոտ ու անծայր լռության մեջ: Շուրջբոլորս դատարկություն է ու քաոս: Մի պահ երևաց լուսինն ու անհետացավ մտքերիս շփոթից: Անվերջ հոսում են անբառ ու անհասկանալի մտքերս: Օրերով հանգիստ չունեմ դրանցից: Շուրջս միայն մտքեր ու երևակայությունումս ծնված աղոտ պատկերներ են, հորինված ծիծաղի ձայներ ու անվերջ ծաղրանքով մատնացույց անող հռհռացող դեմքեր: Միայն մի պատկեր էր, որ միշտ նույն տեղում էր ու նույն ժամին:

   Գիշերվա մթության նման փայլուն սև մազերով տասնամյա մի աղջկա հանդիպեցի: Արդեն ամսից ավել էր նրան տեսնում էի նույն ժամին քրքրված մի կտորի վրա նստած: Թվում էր՝ ոչ ոք նրան չէր էլ նկատում: Ես ևս գրեթե մի շաբաթ հետո նկատեցի նրա գոյությունը: Չկարողացա ծանոթանալ նրա հետ...չպատասխանեց իմ ոչ մի բառին: Կարծես չէր էլ տեսնում ինձ, ոչ էլ ձայնս էր լսում: Հաջորդ օրը նրան մի ծաղիկ նվիրեցի: Զարմանալի էր, բայց շրջվեց, ժպտաց ու ընդունեց նվերս: Խնդրեցի նրան, որ ծաղկամանի մեջ դնի ու ամեն օր ջրի:

   -Շնորհակալ եմ,-մեղավորի ժպիտով մի կերպ նայեց աչքերիս ու վազելով հեռացավ:
   Այդ օրից անցավ տասը օր, ինչ մենք ոչ մի բառ չփոխանակեցինք: Տեսնում էի նրան էլի նույն տեղը նույն կտորի վրա նստած, բայց չէի մոտենում: Տասը օր հետո նրա աչքերի արցունքները ստիպեցին խոսել հետը: Պատմեց մի շնչով, առանց հեկեկալու, բայց արցունքները  առատ հոսում էին այտերի վրայով:

    Պահածոյի ամանից մի ծաղկաման էր շինել ու ծաղիկը դրա մեջ դրել: Խնամելու դեպքում այն շատ երկար էր ապրելու ու նրանց հոտած տանը գույն կտար: Տասնամյա աղջիկը ծաղիկը դրել էր տան մեջտեղը: Նրա հայրն ու մայրը չնկատեցին էլ դա: Տասը օրում տեսավ ամենը, ինչ այդ աղջիկը տեսել էր տասը տարի շարունակ: Տասը օրում նրա շնչին հասան հոր տաղտկալի ու հոտած հայհոյանքներն ու մոր՝ լրբի նման գոռոցները: ԶԶվելի ճահիճը դարձավ նրա հողը, սպիրտի ու ծխի օդը՝ նրա ջուրը: Աղջիկը սովոր էր ծնողների գարշելի կռիվներին: Նա դրանց սկզբից տասը րոպե առաջ արդեն տանը չէր: Գլուխն առնում ու փախնում էր, միայն թե չլսեր հոր <<պոռնիկն>> ու մոր <<հարբեցող անասունը>>: Օրերով չէր նայում մոր կապտած ու այլանդակված աչքերին ու ոչ էլ հոր արյունոտ վերքերով լի հայացքին:

   Դուրս էր գալիս ու քայլում այնքան, մինչև ոտքերը կանգ կառնեին ու հենց կանգնած տեղում էլ նստում էր կամ գլխարկի, կամ էլ քանդված շարֆի վրա: Ընկեր էլ չուներ, որովհետև բոլորը նրան մատով էին ցույց տալիս: Բայց նա դա չէր էլ նկատում: Ու ոչ մեկին էլ չէր տեսնում: Նստում էր այնքան, մինչև հիշում էր, որ տուն պետք է գնա: Տանն էլ նրան չէին նկատում: Նա էլ արդեն ծաղկի համար էր տուն վերադառնում: Առաջին օրը մի բաժակ ջուր լցրեց ծաղկամանի մեջ ու անհամբեր ժպիտով սպասեց արձագանքին: Այդ օրը պառկեց քնելու՝ հիշողության մեջ ուրախությամբ դաջելով ծաղկի՝ վեր բարձրացող հայացքը:

   Հաջորդ օրն եկավ: Արթնացավ նորից վեճ ու կռվի մեջ: Արթնացավ՝ ծաղիկների դաշտերը երազում թողնելով: Ու նորից՝ ինչպես միշտ: Մտածեց ծաղիկն էլ հետը վերցնի, բայց վախեցավ մտնի հոր ու մոր ծեծկռտուքի մեջ: Դռան արանքից մի վայրկյան նայեց ու հեռացավ: Ու այսպես անընդմեջ: Նա դուրս էր գալիս, իսկ նրա միակ ծաղիկը, միակ ժպիտն ու միակ ընկերը մնում էր հոր փտած գոռոցների ու անմարդկային բարբաջանքների մեջ:

   Խնամելու դեպքում այն շատ երկար էր ապրելու և աղջկա հայացքին ժպիտ էր տալու: Տասը օր էլ չապրեց այդ ծաղիկը: Մեռավ ու իր հետ տարավ մի տող ժպիտ...մի տող, բայց վերջինը, մի վայրկյան ամեն օր դռան արանքից առանց արցունք իրեն նայող աչքեր...մի վայրկյան, բայց միակը:

   Քայլերս նորից հաջորդում են իրար աղոտ ու անծայր լռության մեջ: Շուրջբոլորս դատարկություն է ու քաոս: Անձրևները մթնշաղի թափվում են արևոտ իմ դեմքին:

Տարիներ հետո

   Անվերջ վեճի մեջ եմ սրտիս հետ, հավատս կորցրած տատրակի նման աջուձախ անում, պատեպատ եմ ինձ տալիս: Էլ ընկերը չեմ սրտիս: Չգիտեմ ինչպես պատասխանեմ նրա հարցերին: Իսկ նա՞: Նա այլևս լքում է ինձ: Ապրում է ինձանում, լսում եմ նրա զարկերը, բայց կարծես քնի մեջ լինենք և՛ նա, և՛ ես: Ինչու՞ չեն դողում սրտիս զարկերը: Ինչու՞ նա զարկում է միայն իմ կյանքը խնայելով:
   Այսպես չի մնա: Կշնչի նորից իմ սիրտը... թեկուզ մի ակնթարթ: Կճչա նորից մանուկի պես: Ափսոս անվերջ է այդ սպասումը:
   Տարիներ կանցնեն, անքուն գիշերներ կլուսանան, նոր աստղեր կծնվեն ու հին երգերը կմոռացվեն: Կլցվի դատարկությունը... թեկուզ մի ակնթարթ: Կփոխվի մեր այգու բույրը, կփոխվի կանաչի գույնը, կսառեն զարմացած մեզ նայող հայացքները:
   Տարիներ հետո մենք կհանդիպենք: Երազներ հետո մենք էլ կփոխվենք: Գուցե հիշես աչքերս ու մի պահ չխնայես հայացքդ: Գուցե նորից այրվի սիրտս, գուցե մի լուռ վայրկյան էլ լսվի միայն նրա ձայնը:
   Գարուններ հետո մենք կհանդիպենք: Ու նորից կզգամ չմոռացված քո բույրը: Մեկ անգամ էլ կփայլեն աչքերս:
   Գուցե ժպտաս, գուցե բարևես:
   Գուցե ժպտամ, գուցե գրկեմ:
   Գուցե մատներս արթնանան վարսերիդ փայլից:
   Գուցե լցվեն աչքերս անսովոր ցրտից:
   Իսկ գուցե տեսնես ինձ որպես անծանոթ, որպես մի խելագար անցորդ:

Մտքիս էջերից

   Մտածելու մասին շատ եմ մտածել, բայց այդքանը թղթին հանձնելը մի փոքր դժվար է: Ընդամենը մի տող միտք, որ արժե ինչպես գրել, այնպես էլ կարծում եմ կարդալ:
   Ապրում ենք...Ապրում ենք մեր ստեղծած կյանքում, ավելին՝ մեր ստեղծագործություններում: Մի փոքր մտորելուց հետո հասկանում եմ, որ կյանքը, ապրելաձևը, քաոսն ու լուռ ժամերը ավելին չեն, քան գիրքը, նրա ժանրը. հենց ստեղծագործական ժանրը: Ամենքս կարդում ենք մեր ընտրած, ինչպես նաև մեր գրած գիրքը: Կարդում ենք, բայց սա լոկ ընթերցանություն չէ: Գրքի ամեն տողը մենք տեսնում ենք, զգում, լսում ու ապրում: Տառերի մեծ մասը գրվել են մեր սրտի արյունով, մեր աչքերի արցունքներով: Ամենքս ունենք մեր նախընտրելի, նաև հաճախ միակ ժանրը: Շատերիս մոտ դա անփոփոխ է, մեր կարծիքով նաև անկախ մեր կամքից: Միգուցե այդպես չի իրականում, բայց մենք, միևնույնն է, մեր ժանրի գերին ենք դարձել:
   Կողքինի կյանքը, նրա ստեղծագործությունը, նրա գիրքը մեզ համար պարզապես պատմություն է, էպիզոտ: Մենք ենք ընտրում, թե ինչքանով հետաքրքրված կլինենք այդ պատմությունով, թե ինչքանով կձուլվի մեր գրքի էջերին: Դրանցից մեկինը հետաքրքիր է, երկրորդինը նման է մեր գրքին, երրորդինը՝ լինում է նաև անիմաստ: Լավատեսը, թեկուզ ապրելով ամենաբարդ գիրքը, չի լքում իր ժանրը: Չի լքում իր ժանրը նույնպես և հոռետեսը, թեկուզ և ապրելով ամենագեղեցիկը: Իսկ ռոմանտիկը, ինչ գիրք էլ աչքերի առաջ լինի, նա, միևնույնն է, ամենալավ ստեղծագործողն է. գրում է նույն կերպ, անկախ ժանրից:
   Մեր շուրջն ամեն բան գոյություն ունի միայն մեր ուղեղում: Ամեն վայրկյանի հեղինակը մենք ենք: Կյանքի ամեն տող նախապես ծնվում է մեր մտքում:
   Հեղինակը կարդում է իր գրած գիրքը: Այսքանը...ոչ ավելին:

Միստիկա

   Միստիկա...Ստիպեցիր մտածել...մտածել անիրականի, աներևույթ ու անգո երևույթի մասին...մտածել միստիկայի մասին: Միտքս այդքան պայծառ չէր հասկանալու համար, սիրտս այդքան խելացի չէր քեզ ըմբռնելու համար:
   Միստիկա: Երևույթ, ինչի մասին չդադարեց ուղեղս մտածել քեզնից, քո՝ այդ բառն արտասանելուց հետո: Հարազատ էիր, մտերիմ, ավելին՝ սկսում էի քեզ կարոտել, ձայնդ էի փնտրում, աչքերիդ մեկ ակնթարթն էի ուզում ճանաչել: Գերել էիր ինձ իմ ստեղծած կապանքներով: Հետաքրքիր է չէ՞,թէ դու ինչ կապ ունես միստիկայի հետ: Ես ևս կապը չէի նկատել: Ես արդեն սկսում եմ չհավատալ այս աշխարհին: Չհավատալ, որ կյանք կա, որ արյունը դեռ հոսում է մարդկանց երակներում: Բնությունն է երևի ռեալ միայն, իսկ մնացածը...Մի՞թե ես էի քեզ հորինել: Մի՞թե դու իմ երևակայությունում ես ապրել: Մի՞թե կարող եմ ես այդքան կատարյալ, այդքան գեղեցիկ ստեղծագործության հեղինակ լինել: Երևի իմ շուրջն ամեն բան ես եմ ստեղծում, երևի խնդիրների, լուծումների, զգացողությունների ու հուզումների կերտողը ես եմ: Երազներս արդեն ավելի իրական են: Կյանքի գույները մշուշով են պատվել: Չեմ տարբերում ոչինչ ու ոչ մեկի: Ամենն արդեն մի պատկերով եմ տեսնում...Կամ էլ նույնիսկ չեմ տեսնում...
   Փնտրում էի միստիկա, գտա քեզ: Թե՞ հակառակը: Չգիտեմ...